Chapter 10

More Chapters

Select a chapter below

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18

| श्री-भगवान् उवाच | भूय ऎव महा-बाहॊ | श्ड़्णु मॆ परमम्́ वचः | यत् तॆ हम्́ प्रीयमाणाय | वक्ष्यामि हित-काम्यया ||
śrī-bhagavān uvāca; bhūya eva mahā-bāho; śṛṇu me paramaḿ vacaḥ; yat te 'haḿ prīyamāṇāya; vakṣyāmi hita-kāmyayā;

| न मॆ विदुः सुर-गणाः | प्रभवम्́ न महर्षयः | अहम् आदिर् हि दॆवानाम्́ | महर्षीणाम्́ च सर्वशः ||
na me viduḥ sura-gaṇāḥ; prabhavaḿ na maharṣayaḥ; aham ādir hi devānāḿ; maharṣīṇāḿ ca sarvaśaḥ;

| यॊ माम् अजम् अनादिम्́ च | वॆत्ति लॊक-महॆश्वरम् | असंमूढः स मर्त्यॆषु | सर्व-पापैः प्रमुच्यतॆ ||
yo mām ajam anādiḿ ca; vetti loka-maheśvaram; asammūḍhaḥ sa martyeṣu; sarva-pāpaiḥ pramucyate;

| बुढिर् ज्ञानम् असंमॊहः | क्षमा सत्यम्́ दमः शमः | सुखम्́ दुःखम्́ भवॊ भावॊ | भयम्́ चाभयम् ऎव च | अहिम्́सा समता तुष्टिस् | तपॊ दानम्́ यशॊ यशः | भवंति भावा भूतानाम्́ | मत्त ऎव प्ड़्थग्-विधाः ||
buddhir jñānam asammohaḥ; kṣamā satyaḿ damaḥ śamaḥ; sukhaḿ duḥkhaḿ bhavo 'bhāvo; bhayaḿ cābhayam eva ca; ahiḿsā samatā tuṣṭis; tapo dānaḿ yaśo 'yaśaḥ; bhavanti bhāvā bhūtānāḿ; matta eva pṛthag-vidhāḥ;

||
buddhir jñānam asammohaḥ; kṣamā satyaḿ damaḥ śamaḥ; sukhaḿ duḥkhaḿ bhavo 'bhāvo; bhayaḿ cābhayam eva ca; ahiḿsā samatā tuṣṭis; tapo dānaḿ yaśo 'yaśaḥ; bhavanti bhāvā bhūtānāḿ; matta eva pṛthag-vidhāḥ;

| महर्षयः सप्त पूर्वॆ | चत्वारॊ मनवस् तथा | मद्-भावा मानसा जाता | यॆषाम्́ लॊक इमाः प्रजाः ||
maharṣayaḥ sapta pūrve; catvāro manavas tathā; mad-bhāvā mānasā jātā; yeṣāḿ loka imāḥ prajāḥ;

||
etāḿ vibhūtiḿ yogaḿ ca; mama yo vetti tattvataḥ; so 'vikalpena yogena; yujyate nātra saḿśayaḥ;

||
ahaḿ sarvasya prabhavo; mattaḥ sarvaḿ pravartate; iti matvā bhajante māḿ; budhā bhāva-samanvitāḥ;

| मच्-चित्ता मद्-गत-प्राणा | बॊधयंतः परस्परम् | कथयंतश् च माम्́ नित्यम्́ | तुष्यंति च रमंति च ||
mac-cittā mad-gata-prāṇā; bodhayantaḥ parasparam; kathayantaś ca māḿ nityaḿ; tuṣyanti ca ramanti ca;

| तॆषाम्́ सतत-युक्तानाम्́ | भजताम्́ प्रीति-पूर्वकम् | ददामि बुढि-यॊगम्́ तम्́ | यॆन माम् उपयांति तॆ ||
teṣāḿ satata-yuktānāḿ; bhajatāḿ prīti-pūrvakam; dadāmi buddhi-yogaḿ taḿ; yena mām upayānti te;

| तॆषाम् ऎवानुकंपार्थम् | अहम् अज्ञान-जम्́ तमः | नाशयाम्य् आत्म-भाव-स्थॊ | ज्ञान-दीपॆन भास्वता ||
teṣām evānukampārtham; aham ajñāna-jaḿ tamaḥ; nāśayāmy ātma-bhāva-stho; jñāna-dīpena bhāsvatā;

| अर्जुन उवाच | परम्́ ब्रह्म परम्́ धाम | पवित्रम्́ परमम्́ भवान् | पुरुषम्́ शाश्वतम्́ दिव्यम् | आदि-दॆवम् अजम्́ विभुम् | आहुस् त्वाम् ड़्षयः सर्वॆ | दॆवर्षिर् नारदस् तथा | असितॊ दॆवलॊ व्यासः | स्वयम्́ चैव ब्रवीषि मॆ ||
arjuna uvāca; paraḿ brahma paraḿ dhāma; pavitraḿ paramaḿ bhavān; puruṣaḿ śāśvataḿ divyam; ādi-devam ajaḿ vibhum; āhus tvām ṛṣayaḥ sarve; devarṣir nāradas tathā; asito devalo vyāsaḥ; svayaḿ caiva bravīṣi me;

| अर्जुन उवाच | परम्́ ब्रह्म परम्́ धाम | पवित्रम्́ परमम्́ भवान् | पुरुषम्́ शाश्वतम्́ दिव्यम् | आदि-दॆवम् अजम्́ विभुम् | आहुस् त्वाम् ड़्षयः सर्वॆ | दॆवर्षिर् नारदस् तथा | असितॊ दॆवलॊ व्यासः | स्वयम्́ चैव ब्रवीषि मॆ ||
arjuna uvāca; paraḿ brahma paraḿ dhāma; pavitraḿ paramaḿ bhavān; puruṣaḿ śāśvataḿ divyam; ādi-devam ajaḿ vibhum; āhus tvām ṛṣayaḥ sarve; devarṣir nāradas tathā; asito devalo vyāsaḥ; svayaḿ caiva bravīṣi me;

| सर्वम् ऎतद् ड़्तम्́ मंयॆ | यन् माम्́ वदसि कॆशव | न हि तॆ भगवन् व्यक्तिम्́ | विदुर् दॆवा न दानवाः ||
sarvam etad ṛtaḿ manye; yan māḿ vadasi keśava; na hi te bhagavan vyaktiḿ; vidur devā na dānavāḥ;

| स्वयम् ऎवात्मनात्मानम्́ | वॆठ त्वम्́ पुरुषॊत्तम | भूत-भावन भूतॆश | दॆव-दॆव जगत्-पतॆ ||
svayam evātmanātmānaḿ; vettha tvaḿ puruṣottama; bhūta-bhāvana bhūteśa; deva-deva jagat-pate;

| वक्तुम् अर्हस्य् अशॆषॆण | दिव्या ह्य् आत्म-विभूतयः | याभिर् विभूतिभिर् लॊकान् | इमाम्́स् त्वम्́ व्याप्य तिष्ठसि ||
vaktum arhasy aśeṣeṇa; divyā hy ātma-vibhūtayaḥ; yābhir vibhūtibhir lokān; imāḿs tvaḿ vyāpya tiṣṭhasi;

| कथम्́ विद्याम् अहम्́ यॊगिम्́स् | त्वाम्́ सदा परिचिंतयन् | कॆषु कॆषु च भावॆषु | चिंत्यॊ सि भगवन् मया ||
kathaḿ vidyām ahaḿ yogiḿs; tvāḿ sadā paricintayan; keṣu keṣu ca bhāveṣu; cintyo 'si bhagavan mayā;

| विस्तरॆणात्मनॊ यॊगम्́ | विभूतिम्́ च जनार्दन | भूयः कथय त्ड़्प्तिर् हि | श्ड़्ण्वतॊ नास्ति मॆ म्ड़्तम् ||
vistareṇātmano yogaḿ; vibhūtiḿ ca janārdana; bhūyaḥ kathaya tṛptir hi; śṛṇvato nāsti me 'mṛtam;

| श्री-भगवान् उवाच | हंत तॆ कथयिष्यामि | दिव्या ह्य् आत्म-विभूतयः | प्राधांयतः कुरु-श्रॆष्ठ | नास्त्य् अंतॊ विस्तरस्य मॆ ||
śrī-bhagavān uvāca; hanta te kathayiṣyāmi; divyā hy ātma-vibhūtayaḥ; prādhānyataḥ kuru-śreṣṭha; nāsty anto vistarasya me;

| अहम् आत्मा गुडाकॆश | सर्व-भूताशय-स्थितः | अहम् आदिश् च मध्यम्́ च | भूतानाम् अंत ऎव च ||
aham ātmā guḍākeśa; sarva-bhūtāśaya-sthitaḥ; aham ādiś ca madhyaḿ ca; bhūtānām anta eva ca;

| वॆदानाम्́ साम-वॆदॊ स्मि | दॆवानाम् अस्मि वासवः | इंद्रियाणाम्́ मनश् चास्मि | भूतानाम् अस्मि चॆतना ||
vedānāḿ sāma-vedo 'smi; devānām asmi vāsavaḥ; indriyāṇāḿ manaś cāsmi; bhūtānām asmi cetanā;

| रुद्राणाम्́ शन्́करश् चास्मि | वित्तॆशॊ यक्ष-रक्षसाम् | वसूनाम्́ पावकश् चास्मि | मॆरुः शिखरिणाम् अहम् ||
rudrāṇāḿ śańkaraś cāsmi; vitteśo yakṣa-rakṣasām; vasūnāḿ pāvakaś cāsmi; meruḥ śikhariṇām aham;

| पुरॊधसाम्́ च मुख्यम्́ माम्́ | विढि पार्थ ब्ढ़स्पतिम् | सॆनानीनाम् अहम्́ स्कंदः | सरसाम् अस्मि सागरः ||
purodhasāḿ ca mukhyaḿ māḿ; viddhi pārtha bṛhaspatim; senānīnām ahaḿ skandaḥ; sarasām asmi sāgaraḥ;

| महर्षीणाम्́ भ्ड़्गुर् अहम्́ | गिराम् अस्म्य् ऎकम् अक्षरम् | यज्ञानाम्́ जप-यज्ञॊ स्मि | स्थावराणाम्́ हिमालयः ||
maharṣīṇāḿ bhṛgur ahaḿ; girām asmy ekam akṣaram; yajñānāḿ japa-yajño 'smi; sthāvarāṇāḿ himālayaḥ;

| अश्वठः सर्व-व्ड़्क्षाणाम्́ | दॆवर्षीणाम्́ च नारदः | गंधर्वाणाम्́ चित्ररथः | सिढानाम्́ कपिलॊ मुनिः ||
aśvatthaḥ sarva-vṛkṣāṇāḿ; devarṣīṇāḿ ca nāradaḥ; gandharvāṇāḿ citrarathaḥ; siddhānāḿ kapilo muniḥ;

| उच्चैःश्रवसम् अश्वानाम्́ | विढि माम् अम्ड़्तॊद्भवम् | ऐरावतम्́ गजॆंद्राणाम्́ | नराणाम्́ च नराधिपम् ||
uccaiḥśravasam aśvānāḿ; viddhi mām amṛtodbhavam; airāvataḿ gajendrāṇāḿ; narāṇāḿ ca narādhipam;

| आयुधानाम् अहम्́ वज्रम्́ | धॆनूनाम् अस्मि कामधुक् | प्रजनश् चास्मि कंदर्पः | सर्पाणाम् अस्मि वासुकिः ||
āyudhānām ahaḿ vajraḿ; dhenūnām asmi kāmadhuk; prajanaś cāsmi kandarpaḥ; sarpāṇām asmi vāsukiḥ;

| प्रह्लादश् चास्मि दैत्यानाम्́ | कालः कलयताम् अहम् | म्ड़्गाणाम्́ च म्ड़्गॆंद्रॊ हम्́ | वैनतॆयश् च पक्षिणाम् ||
prahlādaś cāsmi daityānāḿ; kālaḥ kalayatām aham; mṛgāṇāḿ ca mṛgendro 'haḿ; vainateyaś ca pakṣiṇām;

| पवनः पवताम् अस्मि | रामः शस्त्र-भ्ड़्ताम् अहम् | झषाणाम्́ मकरश् चास्मि | स्रॊतसाम् अस्मि जाह्नवी ||
pavanaḥ pavatām asmi; rāmaḥ śastra-bhṛtām aham; jhaṣāṇāḿ makaraś cāsmi; srotasām asmi jāhnavī;

| सर्गाणाम् आदिर् अंतश् च | मध्यम्́ चैवाहम् अर्जुन | अध्यात्म-विद्या विद्यानाम्́ | वादः प्रवदताम् अहम् ||
sargāṇām ādir antaś ca; madhyaḿ caivāham arjuna; adhyātma-vidyā vidyānāḿ; vādaḥ pravadatām aham;

| अक्षराणाम् अ-कारॊ स्मि | द्वंद्वः सामासिकस्य च | अहम् ऎवाक्षयः कालॊ | धाताहम्́ विश्वतॊ-मुखः ||
akṣarāṇām a-kāro 'smi; dvandvaḥ sāmāsikasya ca; aham evākṣayaḥ kālo; dhātāhaḿ viśvato-mukhaḥ;

| म्ड़्त्युः सर्व-हरश् चाहम् | उद्भवश् च भविष्यताम् | कीर्तिः श्रीर् वाक् च नारीणाम्́ | स्म्ड़्तिर् मॆधा ध्ड़्तिः क्षमा ||
mṛtyuḥ sarva-haraś cāham; udbhavaś ca bhaviṣyatām; kīrtiḥ śrīr vāk ca nārīṇāḿ; smṛtir medhā dhṛtiḥ kṣamā;

| ब्ढ़त्-साम तथा साम्नाम्́ | गायत्री छंदसाम् अहम् | मासानाम्́ मार्ग-शीर्षॊ हम् | ड़्तूनाम्́ कुसुमाकरः ||
bṛhat-sāma tathā sāmnāḿ; gāyatrī chandasām aham; māsānāḿ mārga-śīrṣo 'ham; ṛtūnāḿ kusumākaraḥ;

| द्यूतम्́ छलयताम् अस्मि | तॆजस् तॆजस्विनाम् अहम् | जयॊ स्मि व्यवसायॊ स्मि | सत्त्वम्́ सत्त्ववताम् अहम् ||
dyūtaḿ chalayatām asmi; tejas tejasvinām aham; jayo 'smi vyavasāyo 'smi; sattvaḿ sattvavatām aham;

| व्ड़्ष्णीनाम्́ वासुदॆवॊ स्मि | पांडवानाम्́ धनञ्जयः | मुनीनाम् अप्य् अहम्́ व्यासः | कवीनाम् उशना कविः ||
vṛṣṇīnāḿ vāsudevo 'smi; pāṇḍavānāḿ dhanañjayaḥ; munīnām apy ahaḿ vyāsaḥ; kavīnām uśanā kaviḥ;

| दंडॊ दमयताम् अस्मि | नीतिर् अस्मि जिगीषताम् | मौनम्́ चैवास्मि गुह्यानाम्́ | ज्ञानम्́ ज्ञानवताम् अहम् ||
daṇḍo damayatām asmi; nītir asmi jigīṣatām; maunaḿ caivāsmi guhyānāḿ; jñānaḿ jñānavatām aham;

| यच् चापि सर्व-भूतानाम्́ | बीजम्́ तद् अहम् अर्जुन | न तद् अस्ति विना यत् स्यान् | मया भूतम्́ चराचरम् ||
yac cāpi sarva-bhūtānāḿ; bījaḿ tad aham arjuna; na tad asti vinā yat syān; mayā bhūtaḿ carācaram;

| नांतॊ स्ति मम दिव्यानाम्́ | विभूतीनाम्́ परंतप | ऎष तूद्दॆशतः प्रॊक्तॊ | विभूतॆर् विस्तरॊ मया ||
nānto 'sti mama divyānāḿ; vibhūtīnāḿ parantapa; eṣa tūddeśataḥ prokto; vibhūter vistaro mayā;

| यद् यद् विभूतिमत् सत्त्वम्́ | श्रीमद् ऊर्जितम् ऎव वा | तत् तद् ऎवावगच्छ त्वम्́ | मम तॆजॊ-म्́श-संभवम् ||
yad yad vibhūtimat sattvaḿ; śrīmad ūrjitam eva vā; tat tad evāvagaccha tvaḿ; mama tejo-'ḿśa-sambhavam;

| अथ वा बहुनैतॆन | किम्́ ज्ञातॆन तवार्जुन | विष्टभ्याहम् इदम्́ क्ड़्त्स्नम् | ऎकाम्́शॆन स्थितॊ जगत् ||
atha vā bahunaitena; kiḿ jñātena tavārjuna; viṣṭabhyāham idaḿ kṛtsnam; ekāḿśena sthito jagat;

More Chapters

Select a chapter below

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18




Share