Chapter 15

More Chapters

Select a chapter below

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18

| श्री-भगवान् उवाच | ऊर्ध्व-मूलम् अधः-शाखम् | अश्वठम्́ प्राहुर् अव्ययम् | छंदाम्́सि यस्य पर्णानि | यस् तम्́ वॆद स वॆद-वित् ||
śrī-bhagavān uvāca; ūrdhva-mūlam adhaḥ-śākham; aśvatthaḿ prāhur avyayam; chandāḿsi yasya parṇāni; yas taḿ veda sa veda-vit;

| अधश् चॊर्ध्वम्́ प्रस्ड़्तास् तस्य शाखा | गुण-प्रव्ड़्ढा विषय-प्रवालाः | अधश् च मूलांय् अनुसंततानि | कर्मानुबंधीनि मनुष्य-लॊकॆ ||
adhaś cordhvaḿ prasṛtās tasya śākhā; guṇa-pravṛddhā viṣaya-pravālāḥ; adhaś ca mūlāny anusantatāni; karmānubandhīni manuṣya-loke;

| न रूपम् अस्यॆह तथॊपलभ्यतॆ | नांतॊ न चादिर् न च संप्रतिष्ठा | अश्वठम् ऎनम्́ सु-विरूढ-मूलम् | असन्́ग-शस्त्रॆण द्ड़्ढॆन छित्त्वा | ततः पदम्́ तत् परिमार्गितव्यम्́ | यस्मिन् गता न निवर्तंति भूयः | तम् ऎव चाद्यम्́ पुरुषम्́ प्रपद्यॆ | यतः प्रव्ड़्त्तिः प्रस्ड़्ता पुराणी ||
na rūpam asyeha tathopalabhyate; nānto na cādir na ca sampratiṣṭhā; aśvattham enaḿ su-virūḍha-mūlam; asańga-śastreṇa dṛḍhena chittvā; tataḥ padaḿ tat parimārgitavyaḿ; yasmin gatā na nivartanti bhūyaḥ; tam eva cādyaḿ puruṣaḿ prapadye; yataḥ pravṛttiḥ prasṛtā purāṇī;

| न रूपम् अस्यॆह तथॊपलभ्यतॆ | नांतॊ न चादिर् न च संप्रतिष्ठा | अश्वठम् ऎनम्́ सु-विरूढ-मूलम् | असन्́ग-शस्त्रॆण द्ड़्ढॆन छित्त्वा | ततः पदम्́ तत् परिमार्गितव्यम्́ | यस्मिन् गता न निवर्तंति भूयः | तम् ऎव चाद्यम्́ पुरुषम्́ प्रपद्यॆ | यतः प्रव्ड़्त्तिः प्रस्ड़्ता पुराणी ||
na rūpam asyeha tathopalabhyate; nānto na cādir na ca sampratiṣṭhā; aśvattham enaḿ su-virūḍha-mūlam; asańga-śastreṇa dṛḍhena chittvā; tataḥ padaḿ tat parimārgitavyaḿ; yasmin gatā na nivartanti bhūyaḥ; tam eva cādyaḿ puruṣaḿ prapadye; yataḥ pravṛttiḥ prasṛtā purāṇī;

| निर्मान-मॊहा जित-सन्́ग-दॊषा | अध्यात्म-नित्या विनिव्ड़्त्त-कामाः | द्वंद्वैर् विमुक्ताः सुख-दुःख-सम्́ज्ञैर् | गच्छंत्य् अमूढाः पदम् अव्ययम्́ तत् ||
nirmāna-mohā jita-sańga-doṣā; adhyātma-nityā vinivṛtta-kāmāḥ; dvandvair vimuktāḥ sukha-duḥkha-saḿjñair; gacchanty amūḍhāḥ padam avyayaḿ tat;

| न तद् भासयतॆ सूर्यॊ | न शशान्́कॊ न पावकः | यद् गत्वा न निवर्तंतॆ | तद् धाम परमम्́ मम ||
na tad bhāsayate sūryo; na śaśāńko na pāvakaḥ; yad gatvā na nivartante; tad dhāma paramaḿ mama;

| ममैवाम्́शॊ जीव-लॊकॆ | जीव-भूतः सनातनः | मनः-षष्ठानींद्रियाणि | प्रक्ड़्ति-स्थानि कर्षति ||
mamaivāḿśo jīva-loke; jīva-bhūtaḥ sanātanaḥ; manaḥ-ṣaṣṭhānīndriyāṇi; prakṛti-sthāni karṣati;

| शरीरम्́ यद् अवाप्नॊति | यच् चाप्य् उत्क्रामतीश्वरः | ग्ढ़ीत्वैतानि सम्́याति | वायुर् गंधान् इवाशयात् ||
śarīraḿ yad avāpnoti; yac cāpy utkrāmatīśvaraḥ; gṛhītvaitāni saḿyāti; vāyur gandhān ivāśayāt;

| श्रॊत्रम्́ चक्षुः स्पर्शनम्́ च | रसनम्́ घ्राणम् ऎव च | अधिष्ठाय मनश् चायम्́ | विषयान् उपसॆवतॆ ||
śrotraḿ cakṣuḥ sparśanaḿ ca; rasanaḿ ghrāṇam eva ca; adhiṣṭhāya manaś cāyaḿ; viṣayān upasevate;

| उत्क्रामंतम्́ स्थितम्́ वापि | भुञ्जानम्́ वा गुणांवितम् | विमूढा नानुपश्यंति | पश्यंति ज्ञान-चक्षुषः ||
utkrāmantaḿ sthitaḿ vāpi; bhuñjānaḿ vā guṇānvitam; vimūḍhā nānupaśyanti; paśyanti jñāna-cakṣuṣaḥ;

| यतंतॊ यॊगिनश् चैनम्́ | पश्यंत्य् आत्मंय् अवस्थितम् | यतंतॊ प्य् अक्ड़्तात्मानॊ | नैनम्́ पश्यंत्य् अचॆतसः ||
yatanto yoginaś cainaḿ; paśyanty ātmany avasthitam; yatanto 'py akṛtātmāno; nainaḿ paśyanty acetasaḥ;

| यद् आदित्य-गतम्́ तॆजॊ | जगद् भासयतॆ खिलम् | यच् चंद्रमसि यच् चाग्नौ | तत् तॆजॊ विढि मामकम् ||
yad āditya-gataḿ tejo; jagad bhāsayate 'khilam; yac candramasi yac cāgnau; tat tejo viddhi māmakam;

| गाम् आविश्य च भूतानि | धारयाम्य् अहम् ऒजसा | पुष्णामि चौषधीः सर्वाः | सॊमॊ भूत्वा रसात्मकः ||
gām āviśya ca bhūtāni; dhārayāmy aham ojasā; puṣṇāmi cauṣadhīḥ sarvāḥ; somo bhūtvā rasātmakaḥ;

| अहम्́ वैश्वानरॊ भूत्वा | प्राणिनाम्́ दॆहम् आश्रितः | प्राणापान-समायुक्तः | पचाम्य् अन्नम्́ चतुर्-विधम् ||
ahaḿ vaiśvānaro bhūtvā; prāṇināḿ deham āśritaḥ; prāṇāpāna-samāyuktaḥ; pacāmy annaḿ catur-vidham;

| सर्वस्य चाहम्́ ह्ड़्दि संनिविष्टॊ | मत्तः स्म्ड़्तिर् ज्ञानम् अपॊहनम्́ च | वॆदैश् च सर्वैर् अहम् ऎव वॆद्यॊ | वॆदांत-क्ड़्द् वॆद-विद् ऎव चाहम् ||
sarvasya cāhaḿ hṛdi sanniviṣṭo; mattaḥ smṛtir jñānam apohanaḿ ca; vedaiś ca sarvair aham eva vedyo; vedānta-kṛd veda-vid eva cāham;

| द्वाव् इमौ पुरुषौ लॊकॆ | क्षरश् चाक्षर ऎव च | क्षरः सर्वाणि भूतानि | कूट-स्थॊ क्षर उच्यतॆ ||
dvāv imau puruṣau loke; kṣaraś cākṣara eva ca; kṣaraḥ sarvāṇi bhūtāni; kūṭa-stho 'kṣara ucyate;

| उत्तमः पुरुषस् त्व् अंयः | परमात्मॆत्य् उदाह्ड़्तः | यॊ लॊक-त्रयम् आविश्य | बिभर्त्य् अव्यय ईश्वरः ||
uttamaḥ puruṣas tv anyaḥ; paramātmety udāhṛtaḥ; yo loka-trayam āviśya; bibharty avyaya īśvaraḥ;

| यस्मात् क्षरम् अतीतॊ हम् | अक्षराद् अपि चॊत्तमः | अतॊ स्मि लॊकॆ वॆदॆ च | प्रथितः पुरुषॊत्तमः ||
yasmāt kṣaram atīto 'ham; akṣarād api cottamaḥ; ato 'smi loke vede ca; prathitaḥ puruṣottamaḥ;

| यॊ माम् ऎवम् असंमूढॊ | जानाति पुरुषॊत्तमम् | स सर्व-विद् भजति माम्́ | सर्व-भावॆन भारत ||
yo mām evam asammūḍho; jānāti puruṣottamam; sa sarva-vid bhajati māḿ; sarva-bhāvena bhārata;

| इति गुह्यतमम्́ शास्त्रम् | इदम् उक्तम्́ मयानघ | ऎतद् बुढ्वा बुढिमान् स्यात् | क्ड़्त-क्ड़्त्यश् च भारत ||
iti guhyatamaḿ śāstram; idam uktaḿ mayānagha; etad buddhvā buddhimān syāt; kṛta-kṛtyaś ca bhārata;

More Chapters

Select a chapter below

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18




Share