Chapter 16

More Chapters

Select a chapter below

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18

| श्री-भगवान् उवाच | अभयम्́ सत्त्व-सम्́शुढिर् | ज्ञान-यॊग-व्यवस्थितिः | दानम्́ दमश् च यज्ञश् च | स्वाध्यायस् तप आर्जवम् | अहिम्́सा सत्यम् अक्रॊधस् | त्यागः शांतिर् अपैशुनम् | दया भूतॆष्व् अलॊलुप्त्वम्́ | मार्दवम्́ ह्रीर् अचापलम् | तॆजः क्षमा ध्ड़्तिः शौचम् | अद्रॊहॊ नाति-मानिता | भवंति संपदम्́ दैवीम् | अभिजातस्य भारत ||
śrī-bhagavān uvāca; abhayaḿ sattva-saḿśuddhir; jñāna-yoga-vyavasthitiḥ; dānaḿ damaś ca yajñaś ca; svādhyāyas tapa ārjavam; ahiḿsā satyam akrodhas; tyāgaḥ śāntir apaiśunam; dayā bhūteṣv aloluptvaḿ; mārdavaḿ hrīr acāpalam; tejaḥ kṣamā dhṛtiḥ śaucam; adroho nāti-mānitā; bhavanti sampadaḿ daivīm; abhijātasya bhārata;

| श्री-भगवान् उवाच | अभयम्́ सत्त्व-सम्́शुढिर् | ज्ञान-यॊग-व्यवस्थितिः | दानम्́ दमश् च यज्ञश् च | स्वाध्यायस् तप आर्जवम् | अहिम्́सा सत्यम् अक्रॊधस् | त्यागः शांतिर् अपैशुनम् | दया भूतॆष्व् अलॊलुप्त्वम्́ | मार्दवम्́ ह्रीर् अचापलम् | तॆजः क्षमा ध्ड़्तिः शौचम् | अद्रॊहॊ नाति-मानिता | भवंति संपदम्́ दैवीम् | अभिजातस्य भारत ||
śrī-bhagavān uvāca; abhayaḿ sattva-saḿśuddhir; jñāna-yoga-vyavasthitiḥ; dānaḿ damaś ca yajñaś ca; svādhyāyas tapa ārjavam; ahiḿsā satyam akrodhas; tyāgaḥ śāntir apaiśunam; dayā bhūteṣv aloluptvaḿ; mārdavaḿ hrīr acāpalam; tejaḥ kṣamā dhṛtiḥ śaucam; adroho nāti-mānitā; bhavanti sampadaḿ daivīm; abhijātasya bhārata;

| श्री-भगवान् उवाच | अभयम्́ सत्त्व-सम्́शुढिर् | ज्ञान-यॊग-व्यवस्थितिः | दानम्́ दमश् च यज्ञश् च | स्वाध्यायस् तप आर्जवम् | अहिम्́सा सत्यम् अक्रॊधस् | त्यागः शांतिर् अपैशुनम् | दया भूतॆष्व् अलॊलुप्त्वम्́ | मार्दवम्́ ह्रीर् अचापलम् | तॆजः क्षमा ध्ड़्तिः शौचम् | अद्रॊहॊ नाति-मानिता | भवंति संपदम्́ दैवीम् | अभिजातस्य भारत ||
śrī-bhagavān uvāca; abhayaḿ sattva-saḿśuddhir; jñāna-yoga-vyavasthitiḥ; dānaḿ damaś ca yajñaś ca; svādhyāyas tapa ārjavam; ahiḿsā satyam akrodhas; tyāgaḥ śāntir apaiśunam; dayā bhūteṣv aloluptvaḿ; mārdavaḿ hrīr acāpalam; tejaḥ kṣamā dhṛtiḥ śaucam; adroho nāti-mānitā; bhavanti sampadaḿ daivīm; abhijātasya bhārata;

| दंभॊ दर्पॊ भिमानश् च | क्रॊधः पारुष्यम् ऎव च | अज्ञानम्́ चाभिजातस्य | पार्थ संपदम् आसुरीम् ||
dambho darpo 'bhimānaś ca; krodhaḥ pāruṣyam eva ca; ajñānaḿ cābhijātasya; pārtha sampadam āsurīm;

| दैवी संपद् विमॊक्षाय | निबंधायासुरी मता | मा शुचः संपदम्́ दैवीम् | अभिजातॊ सि पांडव ||
daivī sampad vimokṣāya; nibandhāyāsurī matā; mā śucaḥ sampadaḿ daivīm; abhijāto 'si pāṇḍava;

| द्वौ भूत-सर्गौ लॊकॆ स्मिन् | दैव आसुर ऎव च | दैवॊ विस्तरशः प्रॊक्त | आसुरम्́ पार्थ मॆ श्ड़्णु ||
dvau bhūta-sargau loke 'smin; daiva āsura eva ca; daivo vistaraśaḥ prokta; āsuraḿ pārtha me śṛṇu;

| प्रव्ड़्त्तिम्́ च निव्ड़्त्तिम्́ च | जना न विदुर् आसुराः | न शौचम्́ नापि चाचारॊ | न सत्यम्́ तॆषु विद्यतॆ ||
pravṛttiḿ ca nivṛttiḿ ca; janā na vidur āsurāḥ; na śaucaḿ nāpi cācāro; na satyaḿ teṣu vidyate;

| असत्यम् अप्रतिष्ठम्́ तॆ | जगद् आहुर् अनीश्वरम् | अपरस्पर-संभूतम्́ | किम् अंयत् काम-हैतुकम् ||
asatyam apratiṣṭhaḿ te; jagad āhur anīśvaram; aparaspara-sambhūtaḿ; kim anyat kāma-haitukam;

| ऎताम्́ द्ड़्ष्टिम् अवष्टभ्य | नष्टात्मानॊ ल्प-बुढयः | प्रभवंत्य् उग्र-कर्माणः | क्षयाय जगतॊ हिताः ||
etāḿ dṛṣṭim avaṣṭabhya; naṣṭātmāno 'lpa-buddhayaḥ; prabhavanty ugra-karmāṇaḥ; kṣayāya jagato 'hitāḥ;

| कामम् आश्रित्य दुष्पूरम्́ | दंभ-मान-मदांविताः | मॊहाद् ग्ढ़ीत्वासद्-ग्राहान् | प्रवर्तंतॆ शुचि-व्रताः ||
kāmam āśritya duṣpūraḿ; dambha-māna-madānvitāḥ; mohād gṛhītvāsad-grāhān; pravartante 'śuci-vratāḥ;

| चिंताम् अपरिमॆयाम्́ च | प्रलयांताम् उपाश्रिताः | कामॊपभॊग-परमा | ऎतावद् इति निश्चिताः | आशा-पाश-शतैर् बढाः | काम-क्रॊध-परायणाः | ईहंतॆ काम-भॊगार्थम् | अंयायॆनार्थ-सञ्चयान् ||
cintām aparimeyāḿ ca; pralayāntām upāśritāḥ; kāmopabhoga-paramā; etāvad iti niścitāḥ; āśā-pāśa-śatair baddhāḥ; kāma-krodha-parāyaṇāḥ; īhante kāma-bhogārtham; anyāyenārtha-sañcayān;

| चिंताम् अपरिमॆयाम्́ च | प्रलयांताम् उपाश्रिताः | कामॊपभॊग-परमा | ऎतावद् इति निश्चिताः | आशा-पाश-शतैर् बढाः | काम-क्रॊध-परायणाः | ईहंतॆ काम-भॊगार्थम् | अंयायॆनार्थ-सञ्चयान् ||
cintām aparimeyāḿ ca; pralayāntām upāśritāḥ; kāmopabhoga-paramā; etāvad iti niścitāḥ; āśā-pāśa-śatair baddhāḥ; kāma-krodha-parāyaṇāḥ; īhante kāma-bhogārtham; anyāyenārtha-sañcayān;

| इदम् अद्य मया लब्धम् | इमम्́ प्राप्स्यॆ मनॊरथम् | इदम् अस्तीदम् अपि मॆ | भविष्यति पुनर् धनम् | असौ मया हतः शत्रुर् | हनिष्यॆ चापरान् अपि | ईश्वरॊ हम् अहम्́ भॊगी | सिढॊ हम्́ बलवान् सुखी | आढ्यॊ भिजनवान् अस्मि | कॊ ंयॊ स्ति सद्ड़्शॊ मया | यक्ष्यॆ दास्यामि मॊदिष्य | इत्य् अज्ञान-विमॊहिताः ||
idam adya mayā labdham; imaḿ prāpsye manoratham; idam astīdam api me; bhaviṣyati punar dhanam; asau mayā hataḥ śatrur; haniṣye cāparān api; īśvaro 'ham ahaḿ bhogī; siddho 'haḿ balavān sukhī; āḍhyo 'bhijanavān asmi; ko 'nyo 'sti sadṛśo mayā; yakṣye dāsyāmi modiṣya; ity ajñāna-vimohitāḥ;

| इदम् अद्य मया लब्धम् | इमम्́ प्राप्स्यॆ मनॊरथम् | इदम् अस्तीदम् अपि मॆ | भविष्यति पुनर् धनम् | असौ मया हतः शत्रुर् | हनिष्यॆ चापरान् अपि | ईश्वरॊ हम् अहम्́ भॊगी | सिढॊ हम्́ बलवान् सुखी | आढ्यॊ भिजनवान् अस्मि | कॊ ंयॊ स्ति सद्ड़्शॊ मया | यक्ष्यॆ दास्यामि मॊदिष्य | इत्य् अज्ञान-विमॊहिताः ||
idam adya mayā labdham; imaḿ prāpsye manoratham; idam astīdam api me; bhaviṣyati punar dhanam; asau mayā hataḥ śatrur; haniṣye cāparān api; īśvaro 'ham ahaḿ bhogī; siddho 'haḿ balavān sukhī; āḍhyo 'bhijanavān asmi; ko 'nyo 'sti sadṛśo mayā; yakṣye dāsyāmi modiṣya; ity ajñāna-vimohitāḥ;

| इदम् अद्य मया लब्धम् | इमम्́ प्राप्स्यॆ मनॊरथम् | इदम् अस्तीदम् अपि मॆ | भविष्यति पुनर् धनम् | असौ मया हतः शत्रुर् | हनिष्यॆ चापरान् अपि | ईश्वरॊ हम् अहम्́ भॊगी | सिढॊ हम्́ बलवान् सुखी | आढ्यॊ भिजनवान् अस्मि | कॊ ंयॊ स्ति सद्ड़्शॊ मया | यक्ष्यॆ दास्यामि मॊदिष्य | इत्य् अज्ञान-विमॊहिताः ||
idam adya mayā labdham; imaḿ prāpsye manoratham; idam astīdam api me; bhaviṣyati punar dhanam; asau mayā hataḥ śatrur; haniṣye cāparān api; īśvaro 'ham ahaḿ bhogī; siddho 'haḿ balavān sukhī; āḍhyo 'bhijanavān asmi; ko 'nyo 'sti sadṛśo mayā; yakṣye dāsyāmi modiṣya; ity ajñāna-vimohitāḥ;

| अनॆक-चित्त-विभ्रांता | मॊह-जाल-समाव्ड़्ताः | प्रसक्ताः काम-भॊगॆषु | पतंति नरकॆ शुचौ ||
aneka-citta-vibhrāntā; moha-jāla-samāvṛtāḥ; prasaktāḥ kāma-bhogeṣu; patanti narake 'śucau;

| आत्म-संभाविताः स्तब्धा | धन-मान-मदांविताः | यजंतॆ नाम-यज्ञैस् तॆ | दंभॆनाविधि-पूर्वकम् ||
ātma-sambhāvitāḥ stabdhā; dhana-māna-madānvitāḥ; yajante nāma-yajñais te; dambhenāvidhi-pūrvakam;

| अहन्́कारम्́ बलम्́ दर्पम्́ | कामम्́ क्रॊधम्́ च सम्́श्रिताः | माम् आत्म-पर-दॆहॆषु | प्रद्विषंतॊ भ्यसूयकाः ||
ahańkāraḿ balaḿ darpaḿ; kāmaḿ krodhaḿ ca saḿśritāḥ; mām ātma-para-deheṣu; pradviṣanto 'bhyasūyakāḥ;

| तान् अहम्́ द्विषतः क्रूरान् | सम्́सारॆषु नराधमान् | क्षिपाम्य् अजस्रम् अशुभान् | आसुरीष्व् ऎव यॊनिषु ||
tān ahaḿ dviṣataḥ krūrān; saḿsāreṣu narādhamān; kṣipāmy ajasram aśubhān; āsurīṣv eva yoniṣu;

| आसुरीम्́ यॊनिम् आपन्ना | मूढा जन्मनि जन्मनि | माम् अप्राप्यैव कौंतॆय | ततॊ यांत्य् अधमाम्́ गतिम् ||
āsurīḿ yonim āpannā; mūḍhā janmani janmani; mām aprāpyaiva kaunteya; tato yānty adhamāḿ gatim;

| त्रि-विधम्́ नरकस्यॆदम्́ | द्वारम्́ नाशनम् आत्मनः | कामः क्रॊधस् तथा लॊभस् | तस्माद् ऎतत् त्रयम्́ त्यजॆत् ||
tri-vidhaḿ narakasyedaḿ; dvāraḿ nāśanam ātmanaḥ; kāmaḥ krodhas tathā lobhas; tasmād etat trayaḿ tyajet;

| ऎतैर् विमुक्तः कौंतॆय | तमॊ-द्वारैस् त्रिभिर् नरः | आचरत्य् आत्मनः श्रॆयस् | ततॊ याति पराम्́ गतिम् ||
etair vimuktaḥ kaunteya; tamo-dvārais tribhir naraḥ; ācaraty ātmanaḥ śreyas; tato yāti parāḿ gatim;

| यः शास्त्र-विधिम् उत्स्ड़्ज्य | वर्ततॆ काम-कारतः | न स सिढिम् अवाप्नॊति | न सुखम्́ न पराम्́ गतिम् ||
yaḥ śāstra-vidhim utsṛjya; vartate kāma-kārataḥ; na sa siddhim avāpnoti; na sukhaḿ na parāḿ gatim;

| तस्माच् छास्त्रम्́ प्रमाणम्́ तॆ | कार्याकार्य-व्यवस्थितौ | ज्ञात्वा शास्त्र-विधानॊक्तम्́ | कर्म कर्तुम् इहार्हसि ||
tasmāc chāstraḿ pramāṇaḿ te; kāryākārya-vyavasthitau; jñātvā śāstra-vidhānoktaḿ; karma kartum ihārhasi;

More Chapters

Select a chapter below

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18




Share