Chapter 17

More Chapters

Select a chapter below

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18

| अर्जुन उवाच | यॆ शास्त्र-विधिम् उत्स्ड़्ज्य | यजंतॆ श्रढयांविताः | तॆषाम्́ निष्ठा तु का क्ड़्ष्ण | सत्त्वम् आहॊ रजस् तमः ||
arjuna uvāca; ye śāstra-vidhim utsṛjya; yajante śraddhayānvitāḥ; teṣāḿ niṣṭhā tu kā kṛṣṇa; sattvam āho rajas tamaḥ;

| श्री-भगवान् उवाच | त्रि-विधा भवति श्रढा | दॆहिनाम्́ सा स्वभाव-जा | सात्त्विकी राजसी चैव | तामसी चॆति ताम्́ श्ड़्णु ||
śrī-bhagavān uvāca; tri-vidhā bhavati śraddhā; dehināḿ sā svabhāva-jā; sāttvikī rājasī caiva; tāmasī ceti tāḿ śṛṇu;

| सत्त्वानुरूपा सर्वस्य | श्रढा भवति भारत | श्रढा-मयॊ यम्́ पुरुषॊ | यॊ यच्-छ्रढः स ऎव सः ||
sattvānurūpā sarvasya; śraddhā bhavati bhārata; śraddhā-mayo 'yaḿ puruṣo; yo yac-chraddhaḥ sa eva saḥ;

| यजंतॆ सात्त्विका दॆवान् | यक्ष-रक्षाम्́सि राजसाः | प्रॆतान् भूत-गणाम्́श् चांयॆ | यजंतॆ तामसा जनाः ||
yajante sāttvikā devān; yakṣa-rakṣāḿsi rājasāḥ; pretān bhūta-gaṇāḿś cānye; yajante tāmasā janāḥ;

| अशास्त्र-विहितम्́ घॊरम्́ | तप्यंतॆ यॆ तपॊ जनाः | दंभाहन्́कार-सम्́युक्ताः | काम-राग-बलांविताः | कर्षयंतः शरीर-स्थम्́ | भूत-ग्रामम् अचॆतसः | माम्́ चैवांतः शरीर-स्थम्́ | तान् विढ्य् आसुर-निश्चयान् ||
aśāstra-vihitaḿ ghoraḿ; tapyante ye tapo janāḥ; dambhāhańkāra-saḿyuktāḥ; kāma-rāga-balānvitāḥ; karṣayantaḥ śarīra-sthaḿ; bhūta-grāmam acetasaḥ; māḿ caivāntaḥ śarīra-sthaḿ; tān viddhy āsura-niścayān;

| अशास्त्र-विहितम्́ घॊरम्́ | तप्यंतॆ यॆ तपॊ जनाः | दंभाहन्́कार-सम्́युक्ताः | काम-राग-बलांविताः | कर्षयंतः शरीर-स्थम्́ | भूत-ग्रामम् अचॆतसः | माम्́ चैवांतः शरीर-स्थम्́ | तान् विढ्य् आसुर-निश्चयान् ||
aśāstra-vihitaḿ ghoraḿ; tapyante ye tapo janāḥ; dambhāhańkāra-saḿyuktāḥ; kāma-rāga-balānvitāḥ; karṣayantaḥ śarīra-sthaḿ; bhūta-grāmam acetasaḥ; māḿ caivāntaḥ śarīra-sthaḿ; tān viddhy āsura-niścayān;

| आहारस् त्व् अपि सर्वस्य | त्रि-विधॊ भवति प्रियः | यज्ञस् तपस् तथा दानम्́ | तॆषाम्́ भॆदम् इमम्́ श्ड़्णु ||
āhāras tv api sarvasya; tri-vidho bhavati priyaḥ; yajñas tapas tathā dānaḿ; teṣāḿ bhedam imaḿ śṛṇu;

| आयुः-सत्त्व-बलारॊग्य- | सुख-प्रीति-विवर्धनाः | रस्याः स्निग्धाः स्थिरा ह्ड़्द्या | आहाराः सात्त्विक-प्रियाः ||
āyuḥ-sattva-balārogya-; sukha-prīti-vivardhanāḥ; rasyāḥ snigdhāḥ sthirā hṛdyā; āhārāḥ sāttvika-priyāḥ;

| कट्व्-अम्ल-लवणात्य्-उष्ण- | तीक्ष्ण-रूक्ष-विदाहिनः | आहारा राजसस्यॆष्टा | दुःख-शॊकामय-प्रदाः ||
kaṭv-amla-lavaṇāty-uṣṇa-; tīkṣṇa-rūkṣa-vidāhinaḥ; āhārā rājasasyeṣṭā; duḥkha-śokāmaya-pradāḥ;

| यात-यामम्́ गत-रसम्́ | पूति पर्युषितम्́ च यत् | उच्छिष्टम् अपि चामॆध्यम्́ | भॊजनम्́ तामस-प्रियम् ||
yāta-yāmaḿ gata-rasaḿ; pūti paryuṣitaḿ ca yat; ucchiṣṭam api cāmedhyaḿ; bhojanaḿ tāmasa-priyam;

| अफलाकान्́क्षिभिर् यज्ञॊ | विधि-दिष्टॊ य इज्यतॆ | यष्टव्यम् ऎवॆति मनः | समाधाय स सात्त्विकः ||
aphalākāńkṣibhir yajño; vidhi-diṣṭo ya ijyate; yaṣṭavyam eveti manaḥ; samādhāya sa sāttvikaḥ;

| अभिसंधाय तु फलम्́ | दंभार्थम् अपि चैव यत् | इज्यतॆ भरत-श्रॆष्ठ | तम्́ यज्ञम्́ विढि राजसम् ||
abhisandhāya tu phalaḿ; dambhārtham api caiva yat; ijyate bharata-śreṣṭha; taḿ yajñaḿ viddhi rājasam;

| विधि-हीनम् अस्ड़्ष्टान्नम्́ | मंत्र-हीनम् अदक्षिणम् | श्रढा-विरहितम्́ यज्ञम्́ | तामसम्́ परिचक्षतॆ ||
vidhi-hīnam asṛṣṭānnaḿ; mantra-hīnam adakṣiṇam; śraddhā-virahitaḿ yajñaḿ; tāmasaḿ paricakṣate;

| दॆव-द्विज-गुरु-प्राज्ञ- | पूजनम्́ शौचम् आर्जवम् | ब्रह्मचर्यम् अहिम्́सा च | शारीरम्́ तप उच्यतॆ ||
deva-dvija-guru-prājña-; pūjanaḿ śaucam ārjavam; brahmacaryam ahiḿsā ca; śārīraḿ tapa ucyate;

| अनुद्वॆग-करम्́ वाक्यम्́ | सत्यम्́ प्रिय-हितम्́ च यत् | स्वाध्यायाभ्यसनम्́ चैव | वान्́-मयम्́ तप उच्यतॆ ||
anudvega-karaḿ vākyaḿ; satyaḿ priya-hitaḿ ca yat; svādhyāyābhyasanaḿ caiva; vāń-mayaḿ tapa ucyate;

| मनः-प्रसादः सौम्यत्वम्́ | मौनम् आत्म-विनिग्रहः | भाव-सम्́शुढिर् इत्य् ऎतत् | तपॊ मानसम् उच्यतॆ ||
manaḥ-prasādaḥ saumyatvaḿ; maunam ātma-vinigrahaḥ; bhāva-saḿśuddhir ity etat; tapo mānasam ucyate;

| श्रढया परया तप्तम्́ | तपस् तत् त्रि-विधम्́ नरैः | अफलाकान्́क्षिभिर् युक्तैः | सात्त्विकम्́ परिचक्षतॆ ||
śraddhayā parayā taptaḿ; tapas tat tri-vidhaḿ naraiḥ; aphalākāńkṣibhir yuktaiḥ; sāttvikaḿ paricakṣate;

| सत्कार-मान-पूजार्थम्́ | तपॊ दंभॆन चैव यत् | क्रियतॆ तद् इह प्रॊक्तम्́ | राजसम्́ चलम् अध्रुवम् ||
satkāra-māna-pūjārthaḿ; tapo dambhena caiva yat; kriyate tad iha proktaḿ; rājasaḿ calam adhruvam;

| मूढ-ग्राहॆणात्मनॊ यत् | पीडया क्रियतॆ तपः | परस्यॊत्सादनार्थम्́ वा | तत् तामसम् उदाह्ड़्तम् ||
mūḍha-grāheṇātmano yat; pīḍayā kriyate tapaḥ; parasyotsādanārthaḿ vā; tat tāmasam udāhṛtam;

| दातव्यम् इति यद् दानम्́ | दीयतॆ नुपकारिणॆ | दॆशॆ कालॆ च पात्रॆ च | तद् दानम्́ सात्त्विकम्́ स्म्ड़्तम् ||
dātavyam iti yad dānaḿ; dīyate 'nupakāriṇe; deśe kāle ca pātre ca; tad dānaḿ sāttvikaḿ smṛtam;

| यत् तु प्रत्युपकारार्थम्́ | फलम् उद्दिश्य वा पुनः | दीयतॆ च परिक्लिष्टम्́ | तद् दानम्́ राजसम्́ स्म्ड़्तम् ||
yat tu pratyupakārārthaḿ; phalam uddiśya vā punaḥ; dīyate ca parikliṣṭaḿ; tad dānaḿ rājasaḿ smṛtam;

| अदॆश-कालॆ यद् दानम् | अपात्रॆभ्यश् च दीयतॆ | असत्-क्ड़्तम् अवज्ञातम्́ | तत् तामसम् उदाह्ड़्तम् ||
adeśa-kāle yad dānam; apātrebhyaś ca dīyate; asat-kṛtam avajñātaḿ; tat tāmasam udāhṛtam;

| ऒम्́ तत् सद् इति निर्दॆशॊ | ब्रह्मणस् त्रि-विधः स्म्ड़्तः | ब्राह्मणास् तॆन वॆदाश् च | यज्ञाश् च विहिताः पुरा ||
oḿ tat sad iti nirdeśo; brahmaṇas tri-vidhaḥ smṛtaḥ; brāhmaṇās tena vedāś ca; yajñāś ca vihitāḥ purā;

| तस्माद् ऒम्́ इत्य् उदाह्ड़्त्य | यज्ञ-दान-तपः-क्रियाः | प्रवर्तंतॆ विधानॊक्ताः | सततम्́ ब्रह्म-वादिनाम् ||
tasmād oḿ ity udāhṛtya; yajña-dāna-tapaḥ-kriyāḥ; pravartante vidhānoktāḥ; satataḿ brahma-vādinām;

| तद् इत्य् अनभिसंधाय | फलम्́ यज्ञ-तपः-क्रियाः | दान-क्रियाश् च विविधाः | क्रियंतॆ मॊक्ष-कान्́क्षिभिः ||
tad ity anabhisandhāya; phalaḿ yajña-tapaḥ-kriyāḥ; dāna-kriyāś ca vividhāḥ; kriyante mokṣa-kāńkṣibhiḥ;

| सद्-भावॆ साधु-भावॆ च | सद् इत्य् ऎतत् प्रयुज्यतॆ | प्रशस्तॆ कर्मणि तथा | सच्-छब्दः पार्थ युज्यतॆ | यज्ञॆ तपसि दानॆ च | स्थितिः सद् इति चॊच्यतॆ | कर्म चैव तद्-अर्थीयम्́ | सद् इत्य् ऎवाभिधीयतॆ ||
sad-bhāve sādhu-bhāve ca; sad ity etat prayujyate; praśaste karmaṇi tathā; sac-chabdaḥ pārtha yujyate; yajñe tapasi dāne ca; sthitiḥ sad iti cocyate; karma caiva tad-arthīyaḿ; sad ity evābhidhīyate;

| सद्-भावॆ साधु-भावॆ च | सद् इत्य् ऎतत् प्रयुज्यतॆ | प्रशस्तॆ कर्मणि तथा | सच्-छब्दः पार्थ युज्यतॆ | यज्ञॆ तपसि दानॆ च | स्थितिः सद् इति चॊच्यतॆ | कर्म चैव तद्-अर्थीयम्́ | सद् इत्य् ऎवाभिधीयतॆ ||
sad-bhāve sādhu-bhāve ca; sad ity etat prayujyate; praśaste karmaṇi tathā; sac-chabdaḥ pārtha yujyate; yajñe tapasi dāne ca; sthitiḥ sad iti cocyate; karma caiva tad-arthīyaḿ; sad ity evābhidhīyate;

| अश्रढया हुतम्́ दत्तम्́ | तपस् तप्तम्́ क्ड़्तम्́ च यत् | असद् इत्य् उच्यतॆ पार्थ | न च तत् प्रॆत्य नॊ इह ||
aśraddhayā hutaḿ dattaḿ; tapas taptaḿ kṛtaḿ ca yat; asad ity ucyate pārtha; na ca tat pretya no iha;

More Chapters

Select a chapter below

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18




Share