Chapter 18

More Chapters

Select a chapter below

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18

| अर्जुन उवाच | संंयासस्य महा-बाहॊ | तत्त्वम् इच्छामि वॆदितुम् | त्यागस्य च ह्ड़्षीकॆश | प्ड़्थक् कॆशी-निषूदन ||
arjuna uvāca; sannyāsasya mahā-bāho; tattvam icchāmi veditum; tyāgasya ca hṛṣīkeśa; pṛthak keśī-niṣūdana;

| श्री-भगवान् उवाच | काम्यानाम्́ कर्मणाम्́ ंयासम्́ | संंयासम्́ कवयॊ विदुः | सर्व-कर्म-फल-त्यागम्́ | प्राहुस् त्यागम्́ विचक्षणाः ||
śrī-bhagavān uvāca; kāmyānāḿ karmaṇāḿ nyāsaḿ; sannyāsaḿ kavayo viduḥ; sarva-karma-phala-tyāgaḿ; prāhus tyāgaḿ vicakṣaṇāḥ;

| त्याज्यम्́ दॊष-वद् इत्य् ऎकॆ | कर्म प्राहुर् मनीषिणः | यज्ञ-दान-तपः-कर्म | न त्याज्यम् इति चापरॆ ||
tyājyaḿ doṣa-vad ity eke; karma prāhur manīṣiṇaḥ; yajña-dāna-tapaḥ-karma; na tyājyam iti cāpare;

| निश्चयम्́ श्ड़्णु मॆ तत्र | त्यागॆ भरत-सत्तम | त्यागॊ हि पुरुष-व्याघ्र | त्रि-विधः संप्रकीर्तितः ||
niścayaḿ śṛṇu me tatra; tyāge bharata-sattama; tyāgo hi puruṣa-vyāghra; tri-vidhaḥ samprakīrtitaḥ;

| यज्ञ-दान-तपः-कर्म | न त्याज्यम्́ कार्यम् ऎव तत् | यज्ञॊ दानम्́ तपश् चैव | पावनानि मनीषिणाम् ||
yajña-dāna-tapaḥ-karma; na tyājyaḿ kāryam eva tat; yajño dānaḿ tapaś caiva; pāvanāni manīṣiṇām;

| ऎतांय् अपि तु कर्माणि | सन्́गम्́ त्यक्त्वा फलानि च | कर्तव्यानीति मॆ पार्थ | निश्चितम्́ मतम् उत्तमम् ||
etāny api tu karmāṇi; sańgaḿ tyaktvā phalāni ca; kartavyānīti me pārtha; niścitaḿ matam uttamam;

| नियतस्य तु संंयासः | कर्मणॊ नॊपपद्यतॆ | मॊहात् तस्य परित्यागस् | तामसः परिकीर्तितः ||
niyatasya tu sannyāsaḥ; karmaṇo nopapadyate; mohāt tasya parityāgas; tāmasaḥ parikīrtitaḥ;

| दुःखम् इत्य् ऎव यत् कर्म | काय-क्लॆश-भयात् त्यजॆत् | स क्ड़्त्वा राजसम्́ त्यागम्́ | नैव त्याग-फलम्́ लभॆत् ||
duḥkham ity eva yat karma; kāya-kleśa-bhayāt tyajet; sa kṛtvā rājasaḿ tyāgaḿ; naiva tyāga-phalaḿ labhet;

| कार्यम् इत्य् ऎव यत् कर्म | नियतम्́ क्रियतॆ र्जुन | सन्́गम्́ त्यक्त्वा फलम्́ चैव | स त्यागः सात्त्विकॊ मतः ||
kāryam ity eva yat karma; niyataḿ kriyate 'rjuna; sańgaḿ tyaktvā phalaḿ caiva; sa tyāgaḥ sāttviko mataḥ;

| न द्वॆष्ट्य् अकुशलम्́ कर्म | कुशलॆ नानुषज्जतॆ | त्यागी सत्त्व-समाविष्टॊ | मॆधावी छिन्न-सम्́शयः ||
na dveṣṭy akuśalaḿ karma; kuśale nānuṣajjate; tyāgī sattva-samāviṣṭo; medhāvī chinna-saḿśayaḥ;

| न हि दॆह-भ्ड़्ता शक्यम्́ | त्यक्तुम्́ कर्माण्य् अशॆषतः | यस् तु कर्म-फल-त्यागी | स त्यागीत्य् अभिधीयतॆ ||
na hi deha-bhṛtā śakyaḿ; tyaktuḿ karmāṇy aśeṣataḥ; yas tu karma-phala-tyāgī; sa tyāgīty abhidhīyate;

| अनिष्टम् इष्टम्́ मिश्रम्́ च | त्रि-विधम्́ कर्मणः फलम् | भवत्य् अत्यागिनाम्́ प्रॆत्य | न तु संंयासिनाम्́ क्वचित् ||
aniṣṭam iṣṭaḿ miśraḿ ca; tri-vidhaḿ karmaṇaḥ phalam; bhavaty atyāgināḿ pretya; na tu sannyāsināḿ kvacit;

| पञ्चैतानि महा-बाहॊ | कारणानि निबॊध मॆ | सान्́ख्यॆ क्ड़्तांतॆ प्रॊक्तानि | सिढयॆ सर्व-कर्मणाम् ||
pañcaitāni mahā-bāho; kāraṇāni nibodha me; sāńkhye kṛtānte proktāni; siddhaye sarva-karmaṇām;

| अधिष्ठानम्́ तथा कर्ता | करणम्́ च प्ड़्थग्-विधम् | विविधाश् च प्ड़्थक् चॆष्टा | दैवम्́ चैवात्र पञ्चमम् ||
adhiṣṭhānaḿ tathā kartā; karaṇaḿ ca pṛthag-vidham; vividhāś ca pṛthak ceṣṭā; daivaḿ caivātra pañcamam;

| शरीर-वान्́-मनॊभिर् यत् | कर्म प्रारभतॆ नरः | ंयाय्यम्́ वा विपरीतम्́ वा | पञ्चैतॆ तस्य हॆतवः ||
śarīra-vāń-manobhir yat; karma prārabhate naraḥ; nyāyyaḿ vā viparītaḿ vā; pañcaite tasya hetavaḥ;

| तत्रैवम्́ सति कर्तारम् | आत्मानम्́ कॆवलम्́ तु यः | पश्यत्य् अक्ड़्त-बुढित्वान् | न स पश्यति दुर्मतिः ||
tatraivaḿ sati kartāram; ātmānaḿ kevalaḿ tu yaḥ; paśyaty akṛta-buddhitvān; na sa paśyati durmatiḥ;

| यस्य नाहन्́क्ड़्तॊ भावॊ | बुढिर् यस्य न लिप्यतॆ | हत्वापि स इमान् लॊकान् | न हंति न निबध्यतॆ ||
yasya nāhańkṛto bhāvo; buddhir yasya na lipyate; hatvāpi sa imān lokān; na hanti na nibadhyate;

| ज्ञानम्́ ज्ञॆयम्́ परिज्ञाता | त्रि-विधा कर्म-चॊदना | करणम्́ कर्म कर्तॆति | त्रि-विधः कर्म-सन्́ग्रहः ||
jñānaḿ jñeyaḿ parijñātā; tri-vidhā karma-codanā; karaṇaḿ karma karteti; tri-vidhaḥ karma-sańgrahaḥ;

| ज्ञानम्́ कर्म च कर्ता च | त्रिधैव गुण-भॆदतः | प्रॊच्यतॆ गुण-सन्́ख्यानॆ | यथावच् छ्ड़्णु तांय् अपि ||
jñānaḿ karma ca kartā ca; tridhaiva guṇa-bhedataḥ; procyate guṇa-sańkhyāne; yathāvac chṛṇu tāny api;

| सर्व-भूतॆषु यॆनैकम्́ | भावम् अव्ययम् ईक्षतॆ | अविभक्तम्́ विभक्तॆषु | तज् ज्ञानम्́ विढि सात्त्विकम् ||
sarva-bhūteṣu yenaikaḿ; bhāvam avyayam īkṣate; avibhaktaḿ vibhakteṣu; taj jñānaḿ viddhi sāttvikam;

| प्ड़्थक्त्वॆन तु यज् ज्ञानम्́ | नाना-भावान् प्ड़्थग्-विधान् | वॆत्ति सर्वॆषु भूतॆषु | तज् ज्ञानम्́ विढि राजसम् ||
pṛthaktvena tu yaj jñānaḿ; nānā-bhāvān pṛthag-vidhān; vetti sarveṣu bhūteṣu; taj jñānaḿ viddhi rājasam;

| यत् तु क्ड़्त्स्न-वद् ऎकस्मिन् | कार्यॆ सक्तम् अहैतुकम् | अतत्त्वार्थ-वद् अल्पम्́ च | तत् तामसम् उदाह्ड़्तम् ||
yat tu kṛtsna-vad ekasmin; kārye saktam ahaitukam; atattvārtha-vad alpaḿ ca; tat tāmasam udāhṛtam;

| नियतम्́ सन्́ग-रहितम् | अराग-द्वॆषतः क्ड़्तम् | अफल-प्रॆप्सुना कर्म | यत् तत् सात्त्विकम् उच्यतॆ ||
niyataḿ sańga-rahitam; arāga-dveṣataḥ kṛtam; aphala-prepsunā karma; yat tat sāttvikam ucyate;

| यत् तु कामॆप्सुना कर्म | साहन्́कारॆण वा पुनः | क्रियतॆ बहुलायासम्́ | तद् राजसम् उदाह्ड़्तम् ||
yat tu kāmepsunā karma; sāhańkāreṇa vā punaḥ; kriyate bahulāyāsaḿ; tad rājasam udāhṛtam;

| अनुबंधम्́ क्षयम्́ हिम्́साम् | अनपॆक्ष्य च पौरुषम् | मॊहाद् आरभ्यतॆ कर्म | यत् तत् तामसम् उच्यतॆ ||
anubandhaḿ kṣayaḿ hiḿsām; anapekṣya ca pauruṣam; mohād ārabhyate karma; yat tat tāmasam ucyate;

| मुक्त-सन्́गॊ नहम्́-वादी | ध्ड़्त्य्-उत्साह-समंवितः | सिढ्य्-असिढ्यॊर् निर्विकारः | कर्ता सात्त्विक उच्यतॆ ||
mukta-sańgo 'nahaḿ-vādī; dhṛty-utsāha-samanvitaḥ; siddhy-asiddhyor nirvikāraḥ; kartā sāttvika ucyate;

| रागी कर्म-फल-प्रॆप्सुर् | लुब्धॊ हिम्́सात्मकॊ शुचिः | हर्ष-शॊकांवितः कर्ता | राजसः परिकीर्तितः ||
rāgī karma-phala-prepsur; lubdho hiḿsātmako 'śuciḥ; harṣa-śokānvitaḥ kartā; rājasaḥ parikīrtitaḥ;

| अयुक्तः प्राक्ड़्तः स्तब्धः | शठॊ नैष्क्ड़्तिकॊ लसः | विषादी दीर्घ-सूत्री च | कर्ता तामस उच्यतॆ ||
ayuktaḥ prākṛtaḥ stabdhaḥ; śaṭho naiṣkṛtiko 'lasaḥ; viṣādī dīrgha-sūtrī ca; kartā tāmasa ucyate;

| बुढॆर् भॆदम्́ ध्ड़्तॆश् चैव | गुणतस् त्रि-विधम्́ श्ड़्णु | प्रॊच्यमानम् अशॆषॆण | प्ड़्थक्त्वॆन धनञ्जय ||
buddher bhedaḿ dhṛteś caiva; guṇatas tri-vidhaḿ śṛṇu; procyamānam aśeṣeṇa; pṛthaktvena dhanañjaya;

| प्रव्ड़्त्तिम्́ च निव्ड़्त्तिम्́ च | कार्याकार्यॆ भयाभयॆ | बंधम्́ मॊक्षम्́ च या वॆत्ति | बुढिः सा पार्थ सात्त्विकी ||
pravṛttiḿ ca nivṛttiḿ ca; kāryākārye bhayābhaye; bandhaḿ mokṣaḿ ca yā vetti; buddhiḥ sā pārtha sāttvikī;

| यया धर्मम् अधर्मम्́ च | कार्यम्́ चाकार्यम् ऎव च | अयथावत् प्रजानाति | बुढिः सा पार्थ राजसी ||
yayā dharmam adharmaḿ ca; kāryaḿ cākāryam eva ca; ayathāvat prajānāti; buddhiḥ sā pārtha rājasī;

| अधर्मम्́ धर्मम् इति या | मंयतॆ तमसाव्ड़्ता | सर्वार्थान् विपरीताम्́श् च | बुढिः सा पार्थ तामसी ||
adharmaḿ dharmam iti yā; manyate tamasāvṛtā; sarvārthān viparītāḿś ca; buddhiḥ sā pārtha tāmasī;

| ध्ड़्त्या यया धारयतॆ | मनः-प्राणॆंद्रिय-क्रियाः | यॊगॆनाव्यभिचारिण्या | ध्ड़्तिः सा पार्थ सात्त्विकी ||
dhṛtyā yayā dhārayate; manaḥ-prāṇendriya-kriyāḥ; yogenāvyabhicāriṇyā; dhṛtiḥ sā pārtha sāttvikī;

| यया तु धर्म-कामार्थान् | ध्ड़्त्या धारयतॆ र्जुन | प्रसन्́गॆन फलाकान्́क्षी | ध्ड़्तिः सा पार्थ राजसी ||
yayā tu dharma-kāmārthān; dhṛtyā dhārayate 'rjuna; prasańgena phalākāńkṣī; dhṛtiḥ sā pārtha rājasī;

| यया स्वप्नम्́ भयम्́ शॊकम्́ | विषादम्́ मदम् ऎव च | न विमुञ्चति दुर्मॆधा | ध्ड़्तिः सा पार्थ तामसी ||
yayā svapnaḿ bhayaḿ śokaḿ; viṣādaḿ madam eva ca; na vimuñcati durmedhā; dhṛtiḥ sā pārtha tāmasī;

| सुखम्́ त्व् इदानीम्́ त्रि-विधम्́ | श्ड़्णु मॆ भरतर्षभ | अभ्यासाद् रमतॆ यत्र | दुःखांतम्́ च निगच्छति ||
sukhaḿ tv idānīḿ tri-vidhaḿ; śṛṇu me bharatarṣabha; abhyāsād ramate yatra; duḥkhāntaḿ ca nigacchati;

| यत् तद् अग्रॆ विषम् इव | परिणामॆ म्ड़्तॊपमम् | तत् सुखम्́ सात्त्विकम्́ प्रॊक्तम् | आत्म-बुढि-प्रसाद-जम् ||
yat tad agre viṣam iva; pariṇāme 'mṛtopamam; tat sukhaḿ sāttvikaḿ proktam; ātma-buddhi-prasāda-jam;

| विषयॆंद्रिय-सम्́यॊगाद् | यत् तद् अग्रॆ म्ड़्तॊपमम् | परिणामॆ विषम् इव | तत् सुखम्́ राजसम्́ स्म्ड़्तम् ||
viṣayendriya-saḿyogād; yat tad agre 'mṛtopamam; pariṇāme viṣam iva; tat sukhaḿ rājasaḿ smṛtam;

| यद् अग्रॆ चानुबंधॆ च | सुखम्́ मॊहनम् आत्मनः | निद्रालस्य-प्रमादॊठम्́ | तत् तामसम् उदाह्ड़्तम् ||
yad agre cānubandhe ca; sukhaḿ mohanam ātmanaḥ; nidrālasya-pramādotthaḿ; tat tāmasam udāhṛtam;

| न तद् अस्ति प्ड़्थिव्याम्́ वा | दिवि दॆवॆषु वा पुनः | सत्त्वम्́ प्रक्ड़्ति-जैर् मुक्तम्́ | यद् ऎभिः स्यात् त्रिभिर् गुणैः ||
na tad asti pṛthivyāḿ vā; divi deveṣu vā punaḥ; sattvaḿ prakṛti-jair muktaḿ; yad ebhiḥ syāt tribhir guṇaiḥ;

| ब्राह्मण-क्षत्रिय-विशाम्́ | शूद्राणाम्́ च परंतप | कर्माणि प्रविभक्तानि | स्वभाव-प्रभवैर् गुणैः ||
brāhmaṇa-kṣatriya-viśāḿ; śūdrāṇāḿ ca parantapa; karmāṇi pravibhaktāni; svabhāva-prabhavair guṇaiḥ;

| शमॊ दमस् तपः शौचम्́ | क्षांतिर् आर्जवम् ऎव च | ज्ञानम्́ विज्ञानम् आस्तिक्यम्́ | ब्रह्म-कर्म स्वभाव-जम् ||
śamo damas tapaḥ śaucaḿ; kṣāntir ārjavam eva ca; jñānaḿ vijñānam āstikyaḿ; brahma-karma svabhāva-jam;

| शौर्यम्́ तॆजॊ ध्ड़्तिर् दाक्ष्यम्́ | युढॆ चाप्य् अपलायनम् | दानम् ईश्वर-भावश् च | क्षात्रम्́ कर्म स्वभाव-जम् ||
śauryaḿ tejo dhṛtir dākṣyaḿ; yuddhe cāpy apalāyanam; dānam īśvara-bhāvaś ca; kṣātraḿ karma svabhāva-jam;

| क्ड़्षि-गॊ-रक्ष्य-वाणिज्यम्́ | वैश्य-कर्म स्वभाव-जम् | परिचर्यात्मकम्́ कर्म | शूद्रस्यापि स्वभाव-जम् ||
kṛṣi-go-rakṣya-vāṇijyaḿ; vaiśya-karma svabhāva-jam; paricaryātmakaḿ karma; śūdrasyāpi svabhāva-jam;

| स्वॆ स्वॆ कर्मण्य् अभिरतः | सम्́सिढिम्́ लभतॆ नरः | स्व-कर्म-निरतः सिढिम्́ | यथा विंदति तच् छ्ड़्णु ||
sve sve karmaṇy abhirataḥ; saḿsiddhiḿ labhate naraḥ; sva-karma-nirataḥ siddhiḿ; yathā vindati tac chṛṇu;

| यतः प्रव्ड़्त्तिर् भूतानाम्́ | यॆन सर्वम् इदम्́ ततम् | स्व-कर्मणा तम् अभ्यर्च्य | सिढिम्́ विंदति मानवः ||
yataḥ pravṛttir bhūtānāḿ; yena sarvam idaḿ tatam; sva-karmaṇā tam abhyarcya; siddhiḿ vindati mānavaḥ;

| श्रॆयान् स्व-धर्मॊ विगुणः | पर-धर्मात् स्व्-अनुष्ठितात् | स्वभाव-नियतम्́ कर्म | कुर्वन् नाप्नॊति किल्बिषम् ||
śreyān sva-dharmo viguṇaḥ; para-dharmāt sv-anuṣṭhitāt; svabhāva-niyataḿ karma; kurvan nāpnoti kilbiṣam;

| सह-जम्́ कर्म कौंतॆय | स-दॊषम् अपि न त्यजॆत् | सर्वारंभा हि दॊषॆण | धूमॆनाग्निर् इवाव्ड़्ताः ||
saha-jaḿ karma kaunteya; sa-doṣam api na tyajet; sarvārambhā hi doṣeṇa; dhūmenāgnir ivāvṛtāḥ;

| असक्त-बुढिः सर्वत्र | जितात्मा विगत-स्प्ढ़ः | नैष्कर्म्य-सिढिम्́ परमाम्́ | संंयासॆनाधिगच्छति ||
asakta-buddhiḥ sarvatra; jitātmā vigata-spṛhaḥ; naiṣkarmya-siddhiḿ paramāḿ; sannyāsenādhigacchati;

| सिढिम्́ प्राप्तॊ यथा ब्रह्म | तथाप्नॊति निबॊध मॆ | समासॆनैव कौंतॆय | निष्ठा ज्ञानस्य या परा ||
siddhiḿ prāpto yathā brahma; tathāpnoti nibodha me; samāsenaiva kaunteya; niṣṭhā jñānasya yā parā;

| बुढ्या विशुढया युक्तॊ | ध्ड़्त्यात्मानम्́ नियम्य च | शब्दादीन् विषयाम्́स् त्यक्त्वा | राग-द्वॆषौ व्युदस्य च | विविक्त-सॆवी लघ्व्-आशी | यत-वाक्-काय-मानसः | ध्यान-यॊग-परॊ नित्यम्́ | वैराग्यम्́ समुपाश्रितः | अहन्́कारम्́ बलम्́ दर्पम्́ | कामम्́ क्रॊधम्́ परिग्रहम् | विमुच्य निर्ममः शांतॊ | ब्रह्म-भूयाय कल्पतॆ ||
buddhyā viśuddhayā yukto; dhṛtyātmānaḿ niyamya ca; śabdādīn viṣayāḿs tyaktvā; rāga-dveṣau vyudasya ca; vivikta-sevī laghv-āśī; yata-vāk-kāya-mānasaḥ; dhyāna-yoga-paro nityaḿ; vairāgyaḿ samupāśritaḥ; ahańkāraḿ balaḿ darpaḿ; kāmaḿ krodhaḿ parigraham; vimucya nirmamaḥ śānto; brahma-bhūyāya kalpate;

| बुढ्या विशुढया युक्तॊ | ध्ड़्त्यात्मानम्́ नियम्य च | शब्दादीन् विषयाम्́स् त्यक्त्वा | राग-द्वॆषौ व्युदस्य च | विविक्त-सॆवी लघ्व्-आशी | यत-वाक्-काय-मानसः | ध्यान-यॊग-परॊ नित्यम्́ | वैराग्यम्́ समुपाश्रितः | अहन्́कारम्́ बलम्́ दर्पम्́ | कामम्́ क्रॊधम्́ परिग्रहम् | विमुच्य निर्ममः शांतॊ | ब्रह्म-भूयाय कल्पतॆ ||
buddhyā viśuddhayā yukto; dhṛtyātmānaḿ niyamya ca; śabdādīn viṣayāḿs tyaktvā; rāga-dveṣau vyudasya ca; vivikta-sevī laghv-āśī; yata-vāk-kāya-mānasaḥ; dhyāna-yoga-paro nityaḿ; vairāgyaḿ samupāśritaḥ; ahańkāraḿ balaḿ darpaḿ; kāmaḿ krodhaḿ parigraham; vimucya nirmamaḥ śānto; brahma-bhūyāya kalpate;

| बुढ्या विशुढया युक्तॊ | ध्ड़्त्यात्मानम्́ नियम्य च | शब्दादीन् विषयाम्́स् त्यक्त्वा | राग-द्वॆषौ व्युदस्य च | विविक्त-सॆवी लघ्व्-आशी | यत-वाक्-काय-मानसः | ध्यान-यॊग-परॊ नित्यम्́ | वैराग्यम्́ समुपाश्रितः | अहन्́कारम्́ बलम्́ दर्पम्́ | कामम्́ क्रॊधम्́ परिग्रहम् | विमुच्य निर्ममः शांतॊ | ब्रह्म-भूयाय कल्पतॆ ||
buddhyā viśuddhayā yukto; dhṛtyātmānaḿ niyamya ca; śabdādīn viṣayāḿs tyaktvā; rāga-dveṣau vyudasya ca; vivikta-sevī laghv-āśī; yata-vāk-kāya-mānasaḥ; dhyāna-yoga-paro nityaḿ; vairāgyaḿ samupāśritaḥ; ahańkāraḿ balaḿ darpaḿ; kāmaḿ krodhaḿ parigraham; vimucya nirmamaḥ śānto; brahma-bhūyāya kalpate;

| ब्रह्म-भूतः प्रसन्नात्मा | न शॊचति न कान्́क्षति | समः सर्वॆषु भूतॆषु | मद्-भक्तिम्́ लभतॆ पराम् ||
brahma-bhūtaḥ prasannātmā; na śocati na kāńkṣati; samaḥ sarveṣu bhūteṣu; mad-bhaktiḿ labhate parām;

| भक्त्या माम् अभिजानाति | यावान् यश् चास्मि तत्त्वतः | ततॊ माम्́ तत्त्वतॊ ज्ञात्वा | विशतॆ तद्-अनंतरम् ||
bhaktyā mām abhijānāti; yāvān yaś cāsmi tattvataḥ; tato māḿ tattvato jñātvā; viśate tad-anantaram;

| सर्व-कर्माण्य् अपि सदा | कुर्वाणॊ मद्-व्यपाश्रयः | मत्-प्रसादाद् अवाप्नॊति | शाश्वतम्́ पदम् अव्ययम् ||
sarva-karmāṇy api sadā; kurvāṇo mad-vyapāśrayaḥ; mat-prasādād avāpnoti; śāśvataḿ padam avyayam;

| चॆतसा सर्व-कर्माणि | मयि संंयस्य मत्-परः | बुढि-यॊगम् उपाश्रित्य | मच्-चित्तः सततम्́ भव ||
cetasā sarva-karmāṇi; mayi sannyasya mat-paraḥ; buddhi-yogam upāśritya; mac-cittaḥ satataḿ bhava;

| मच्-चित्तः सर्व-दुर्गाणि | मत्-प्रसादात् तरिष्यसि | अथ चॆत् त्वम् अहन्́कारान् | न श्रॊष्यसि विनन्́क्ष्यसि ||
mac-cittaḥ sarva-durgāṇi; mat-prasādāt tariṣyasi; atha cet tvam ahańkārān; na śroṣyasi vinańkṣyasi;

| यद् अहन्́कारम् आश्रित्य | न यॊत्स्य इति मंयसॆ | मिथ्यैष व्यवसायस् तॆ | प्रक्ड़्तिस् त्वाम्́ नियॊक्ष्यति ||
yad ahańkāram āśritya; na yotsya iti manyase; mithyaiṣa vyavasāyas te; prakṛtis tvāḿ niyokṣyati;

| स्वभाव-जॆन कौंतॆय | निबढः स्वॆन कर्मणा | कर्तुम्́ नॆच्छसि यन् मॊहात् | करिष्यस्य् अवशॊ पि तत् ||
svabhāva-jena kaunteya; nibaddhaḥ svena karmaṇā; kartuḿ necchasi yan mohāt; kariṣyasy avaśo 'pi tat;

| ईश्वरः सर्व-भूतानाम्́ | ह्ड़्द्-दॆशॆ र्जुन तिष्ठति | भ्रामयन् सर्व-भूतानि | यंत्रारूढानि मायया ||
īśvaraḥ sarva-bhūtānāḿ; hṛd-deśe 'rjuna tiṣṭhati; bhrāmayan sarva-bhūtāni; yantrārūḍhāni māyayā;

| तम् ऎव शरणम्́ गच्छ | सर्व-भावॆन भारत | तत्-प्रसादात् पराम्́ शांतिम्́ | स्थानम्́ प्राप्स्यसि शाश्वतम् ||
tam eva śaraṇaḿ gaccha; sarva-bhāvena bhārata; tat-prasādāt parāḿ śāntiḿ; sthānaḿ prāpsyasi śāśvatam;

| इति तॆ ज्ञानम् आख्यातम्́ | गुह्याद् गुह्यतरम्́ मया | विम्ड़्श्यैतद् अशॆषॆण | यथॆच्छसि तथा कुरु ||
iti te jñānam ākhyātaḿ; guhyād guhyataraḿ mayā; vimṛśyaitad aśeṣeṇa; yathecchasi tathā kuru;

| सर्व-गुह्यतमम्́ भूयः | श्ड़्णु मॆ परमम्́ वचः | इष्टॊ सि मॆ द्ड़्ढम् इति | ततॊ वक्ष्यामि तॆ हितम् ||
sarva-guhyatamaḿ bhūyaḥ; śṛṇu me paramaḿ vacaḥ; iṣṭo 'si me dṛḍham iti; tato vakṣyāmi te hitam;

| मन्-मना भव मद्-भक्तॊ | मद्-याजी माम्́ नमस्कुरु | माम् ऎवैष्यसि सत्यम्́ तॆ | प्रतिजानॆ प्रियॊ सि मॆ ||
man-manā bhava mad-bhakto; mad-yājī māḿ namaskuru; mām evaiṣyasi satyaḿ te; pratijāne priyo 'si me;

| सर्व-धर्मान् परित्यज्य | माम् ऎकम्́ शरणम्́ व्रज | अहम्́ त्वाम्́ सर्व-पापॆभ्यॊ | मॊक्षयिष्यामि मा शुचः ||
sarva-dharmān parityajya; mām ekaḿ śaraṇaḿ vraja; ahaḿ tvāḿ sarva-pāpebhyo; mokṣayiṣyāmi mā śucaḥ;

| इदम्́ तॆ नातपस्काय | नाभक्ताय कदाचन | न चाशुश्रूषवॆ वाच्यम्́ | न च माम्́ यॊ भ्यसूयति ||
idaḿ te nātapaskāya; nābhaktāya kadācana; na cāśuśrūṣave vācyaḿ; na ca māḿ yo 'bhyasūyati;

| य इदम्́ परमम्́ गुह्यम्́ | मद्-भक्तॆष्व् अभिधास्यति | भक्तिम्́ मयि पराम्́ क्ड़्त्वा | माम् ऎवैष्यत्य् असम्́शयः ||
ya idaḿ paramaḿ guhyaḿ; mad-bhakteṣv abhidhāsyati; bhaktiḿ mayi parāḿ kṛtvā; mām evaiṣyaty asaḿśayaḥ;

| न च तस्मान् मनुष्यॆषु | कश्चिन् मॆ प्रिय-क्ड़्त्तमः | भविता न च मॆ तस्माद् | अंयः प्रियतरॊ भुवि ||
na ca tasmān manuṣyeṣu; kaścin me priya-kṛttamaḥ; bhavitā na ca me tasmād; anyaḥ priyataro bhuvi;

| अध्यॆष्यतॆ च य इमम्́ | धर्म्यम्́ सम्́वादम् आवयॊः | ज्ञान-यज्ञॆन तॆनाहम् | इष्टः स्याम् इति मॆ मतिः ||
adhyeṣyate ca ya imaḿ; dharmyaḿ saḿvādam āvayoḥ; jñāna-yajñena tenāham; iṣṭaḥ syām iti me matiḥ;

| श्रढावान् अनसूयश् च | श्ड़्णुयाद् अपि यॊ नरः | सॊ पि मुक्तः शुभाल् लॊकान् | प्राप्नुयात् पुण्य-कर्मणाम् ||
śraddhāvān anasūyaś ca; śṛṇuyād api yo naraḥ; so 'pi muktaḥ śubhāl lokān; prāpnuyāt puṇya-karmaṇām;

| कच्चिद् ऎतच् छ्रुतम्́ पार्थ | त्वयैकाग्रॆण चॆतसा | कच्चिद् अज्ञान-संमॊहः | प्रणष्टस् तॆ धनञ्जय ||
kaccid etac chrutaḿ pārtha; tvayaikāgreṇa cetasā; kaccid ajñāna-sammohaḥ; praṇaṣṭas te dhanañjaya;

| अर्जुन उवाच | नष्टॊ मॊहः स्म्ड़्तिर् लब्धा | त्वत्-प्रसादान् मयाच्युत | स्थितॊ स्मि गत-संदॆहः | करिष्यॆ वचनम्́ तव ||
arjuna uvāca; naṣṭo mohaḥ smṛtir labdhā; tvat-prasādān mayācyuta; sthito 'smi gata-sandehaḥ; kariṣye vacanaḿ tava;

| सञ्जय उवाच | इत्य् अहम्́ वासुदॆवस्य | पार्थस्य च महात्मनः | सम्́वादम् इमम् अश्रौषम् | अद्भुतम्́ रॊम-हर्षणम् ||
sañjaya uvāca; ity ahaḿ vāsudevasya; pārthasya ca mahātmanaḥ; saḿvādam imam aśrauṣam; adbhutaḿ roma-harṣaṇam;

| व्यास-प्रसादाच् छ्रुतवान् | ऎतद् गुह्यम् अहम्́ परम् | यॊगम्́ यॊगॆश्वरात् क्ड़्ष्णात् | साक्षात् कथयतः स्वयम् ||
vyāsa-prasādāc chrutavān; etad guhyam ahaḿ param; yogaḿ yogeśvarāt kṛṣṇāt; sākṣāt kathayataḥ svayam;

| राजन् सम्́स्म्ड़्त्य सम्́स्म्ड़्त्य | सम्́वादम् इमम् अद्भुतम् | कॆशवार्जुनयॊः पुण्यम्́ | ह्ड़्ष्यामि च मुहुर् मुहुः ||
rājan saḿsmṛtya saḿsmṛtya; saḿvādam imam adbhutam; keśavārjunayoḥ puṇyaḿ; hṛṣyāmi ca muhur muhuḥ;

| तच् च सम्́स्म्ड़्त्य सम्́स्म्ड़्त्य | रूपम् अत्य्-अद्भुतम्́ हरॆः | विस्मयॊ मॆ महान् राजन् | ह्ड़्ष्यामि च पुनः पुनः ||
tac ca saḿsmṛtya saḿsmṛtya; rūpam aty-adbhutaḿ hareḥ; vismayo me mahān rājan; hṛṣyāmi ca punaḥ punaḥ;

| यत्र यॊगॆश्वरः क्ड़्ष्णॊ | यत्र पार्थॊ धनुर्-धरः | तत्र श्रीर् विजयॊ भूतिर् | ध्रुवा नीतिर् मतिर् मम ||
yatra yogeśvaraḥ kṛṣṇo; yatra pārtho dhanur-dharaḥ; tatra śrīr vijayo bhūtir; dhruvā nītir matir mama;

More Chapters

Select a chapter below

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18




Share